BLOG
Przedawnienie administracyjnych kar pieniężnych w ustawie o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów
Decyzją z dnia 5 lutego 2026 roku, znak sprawy DTPO-WKPA.401.76.2025.2.MP, Główny Inspektor Ochrony Środowiska [dalej: „GIOŚ”] uchylił decyzję nakładającą karę pieniężną na odbiorcę odpadów w międzynarodowym przemieszczenia odpadów i umorzył postępowanie w sprawie. Podstawą takiego rozstrzygnięcia było stwierdzenie, że doszło do przedawnienia nałożenia kary, które powinno być liczone od daty odbioru odpadów, a nie stwierdzenia tego faktu przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w postępowaniu kontrolnym.
Swoje stanowisko GIOŚ uzasadnił w następujący sposób. Zgodnie z art. 189g § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2025 r., poz. 1691), administracyjna kara pieniężna nie może zostać nałożona, jeżeli upłynęło pięć lat od dnia naruszenia prawa albo wystąpienia skutków naruszenia prawa. W związku z powyższym, prowadząc postępowanie administracyjne w sprawie nałożenia kary pieniężnej, organ powinien określić termin naruszenia przepisów na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, aby było możliwe określenie pięcioletniego terminu przedawnienia nałożenia kary za stwierdzone naruszenie.
W omawianej sprawie organ I instancji uznał, że Odwołująca jest odbiorcą odpadów przemieszczanych nielegalnie z Niemiec, Austrii i Szwajcarii. W zaskarżonej decyzji Wielkopolski WIOŚ wskazał, że ww. naruszenie zostało stwierdzone 17 maja 2022 r. Termin 17 maja 2022 r. jest datą zakończenia kontroli przez organ I instancji. W piśmie z 21 listopada 2025 r., przekazującym do GIOŚ odwołanie , organ I instancji stwierdził, że „termin wydania administracyjnej kary pieniężnej zależy od czasu ujawnienia naruszenia, a przedmiotową kontrolę przeprowadzono w 2022 r. i do dnia zakończenia kontroli naruszenie trwało, a więc od tego terminu ustala się termin przedawnienia kary.” W związku z tym Wielkopolski WIOŚ stwierdził, że decyzja wymierzająca karę pieniężną powinna zostać doręczona Odwołującej do 31 grudnia 2027 r. Jak wynika z akt postępowania, Wielkopolski WIOŚ był w posiadaniu dowodów, które umożliwiają określenie terminu naruszenia przepisów międzynarodowego przemieszczania odpadów przez Odwołującą. Są to zgłoszenia celne i faktury przekazane przez Odwołującą, a wymienione przez organ I instancji w Protokole kontroli nr WIOS-POZN 22/2022 na s. 7 – 8, dotyczące przywozu ze Szwajcarii zdemontowanych linii galwanicznych, w okresie od 16 stycznia do 5 lutego 2019 r. (zgłoszenia i faktury celne stanowią załącznik nr 6 do Protokołu kontroli). Zatem należy zauważyć, że w sytuacji, kiedy w materiale dowodowym znajdują się dokumenty, które potwierdzają czas zaistniałego naruszenia przepisów przez Odwołującą, tj. okres od 16 stycznia do 5 lutego 2019 r., Wielkopolski WIOŚ powinien określić ten termin jako początek biegu terminu przedawnienia nałożenia kary pieniężnej. Tymczasem organ I instancji, jako termin, od którego należy liczyć termin przedawnienia nałożenia kary, uznał datę zakończenia kontroli tj. 17 maja 2022 r. W zaistniałej sytuacji data 17 maja 2022 r. może zostać uznana jedynie za termin ujawnienia naruszenia przepisów przez Odwołującą, natomiast ich naruszenie miało miejsce w okresie od 16 stycznia do 5 lutego 2019 r. i to od tego czasu należy liczyć termin przedawnienia nałożenia administracyjnej kary pieniężnej.
Jak wskazano wyżej, zgodnie z art. 189g § 1 k.p.a, administracyjna kara pieniężna nie może zostać nałożona, jeżeli upłynęło pięć lat od dnia naruszenia prawa albo wystąpienia skutków naruszenia prawa. Należy przy tym zauważyć, że użyty w przepisie art. 189g § 1 k.p.a. zwrot „nie może zostać nałożona” oznacza niewydanie przed upływem wskazanego terminu decyzji ostatecznej (Chróścielewski Wojciech (red.), Kmieciak Zbigniew (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz 2018). Zatem, przez nałożenie administracyjnej kary pieniężnej należy rozumieć wydanie decyzji ostatecznej i prawomocnej. Kompetencja organów do nałożenia administracyjnej kary pieniężnej wygasa w sytuacji, gdy w terminie, o którym mowa w art. 189g § 1 k.p.a., nie zostanie wydana ostateczna decyzja administracyjna (Knysiak-Sudyka Hanna (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II, Warszawa 2019 roku). Zatem termin określony w art. 189g § 1 k.p.a. odnosi się do postępowania w obydwu instancjach. Powyższe stanowisko znajduje swoje odzwierciedlenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (np. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 13 kwietnia 2021 r. II SA/Rz 258/21).
Ostatni z ww. dokumentów celnych datowany jest na 5 lutego 2019 r. Zatem, licząc pięć lat od tej daty naruszenia przepisów przez Odwołującą, ostateczna decyzja administracyjna nakładająca karę pieniężną powinna zostać doręczona Odwołującej najpóźniej do 5 lutego 2024 r. Tymczasem zaskarżona decyzja Wielkopolskiego WIOŚ została wydana w dniu 31 października 2025 r., a doręczona Odwołującej 6 listopada 2025 r. Zatem termin przedawnienia nałożenia kary pieniężnej na Stronę upłynął jeszcze przed wydaniem decyzji przez organ I instancji.
W ocenie GIOŚ zaistniałe okoliczności stanowią podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji Wielkopolskiego WIOŚ w całości i umorzenia postępowania I instancji w całości, w trybie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję umarza postępowanie I instancji w całości albo w części.
radca prawny, dr Bartosz Draniewicz