BLOG
Usuwanie drzew na cele niezwiązane z działalnością gospodarczą
Właściciel nieruchomości, z której zostały usunięte drzewa w oparciu o uprawnienie przewidziane w art. 83f ust. 3a ustawy z dnia z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tj. Dz.U. z 2026 r., poz. 13 – dalej u.o.p.) ma obowiązek powstrzymania się przez okres 5 lat od dnia oględzin od takich zamierzeń budowlanych, które można by powiązać z prowadzoną działalnością gospodarczą. W przeciwnym razie będzie musiał się liczyć z obowiązkiem uiszczenia opłaty za usunięcie drzew, co w przypadku znaczącej liczby może wiązać się z opłatą przewyższającą nawet wartość całej nieruchomości (tak np. WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 17 października 2025 roku, sygn. akt II SA/Gl 617/25).
Zgodnie z art. 83 ust. 1 u.o.p., usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek:
1) posiadacza nieruchomości – za zgodą właściciela tej nieruchomości;
2) właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2025 r. poz. 1071) – jeżeli drzewo lub krzew zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń.
Powyższa zasada przewiduje wyjątki, które uregulowane zostały w art. 83f ust. 1 u.o.p. Art. 83f ust. 3a u.o.p. stanowi, że zgoda nie jest wymagana dla drzew lub krzewów, które rosną na nieruchomościach stanowiących własność osób fizycznych i są usuwane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej. W tym przypadku właściciel nieruchomości jest obowiązany dokonać zgłoszenia do organu, o którym mowa w art. 83a ust. 1, zamiaru usunięcia drzewa, jeżeli obwód pnia drzewa mierzonego na wysokości 5 cm przekracza:
1) 80 cm – w przypadku topoli, wierzb, klonu jesionolistnego oraz klonu srebrzystego;
2) 65 cm – w przypadku kasztanowca zwyczajnego, robinii akacjowej oraz platanu klonolistnego;
3) 50 cm – w przypadku pozostałych gatunków drzew (art.
83f ust. 4 u.o.p.).
Co do zasady przepis art. 83f ust. 1 pkt 3a u.o.p. nie nakłada na właściciela nieruchomości obowiązku informowania właściwego organu o zamiarze usunięcia drzew. Z powyższego wynika, że dopiero zamiar usunięcia drzew, o których mowa w art. 83f ust. 4 u.o.p. nakłada na właściciela obowiązek jego zgłoszenia właściwemu organowi, a organ ma obowiązek podjęcia określonych działań w kierunku spełnienia przez zgłaszającego warunków, o których mowa w art. 83f ust. 1 pkt 3a u.o.p.
Art. 83f ust. 17 ustawy o ochronie przyrody stanowi: „Jeżeli w terminie 5 lat od dokonania oględzin wystąpiono o wydanie decyzji o pozwolenie na budowę na podstawie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, a budowa ta ma związek z prowadzeniem działalności gospodarczej i będzie realizowana na części nieruchomości, na której rosło usunięte drzewo, organ, o którym mowa w art. 83a ust. 1, uwzględniając dane ustalone na podstawie oględzin, nakłada na właściciela nieruchomości, w drodze decyzji administracyjnej, obowiązek uiszczenia opłaty za usunięcie drzewa”.
W uzasadnieniu projektu ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz ustawy o lasach (Dz. U. poz. 2249), przede wszystkim wskazano, że wprowadzenie tej regulacji (art. 83f ust. 1 punkt 3a u.o.p.) ma na celu ułatwienie właścicielom nieruchomości prywatnych usuwania drzew i krzewów rosnących na działce. Stwierdzono, że obowiązek wystąpienia do wójta, burmistrza, prezydenta miasta o zezwolenie na takie działanie stanowił nadmierną i nieuzasadnioną ingerencję w możliwość wykonywania prawa własności nieruchomości. Dotychczasowa procedura niepotrzebnie obciążała zarówno właścicieli nieruchomości, jak i organy administracji. W uzasadnieniu projektu ustawy podkreślono również, że ww. zmianie towarzyszyć będą inne, które zakładają zmniejszenie administracyjnej kontroli wycinki drzew i krzewów.
Skoro zatem intencją ustawodawcy było ograniczenie administracyjnej kontroli wycinki drzew i krzewów z nieruchomości będących własnością osób fizycznych dla celów niezwiązanych z działalnością gospodarczą, to oznacza, że podejmowanie przez właściwy organ działań w kierunku ustalenia faktycznego celu usunięcia drzewa lub krzewu również zostało ograniczone do minimum. W tym miejscu podkreślić należy, omawiana liberalizacja dotychczasowych przepisów ustawy o ochronie przyrody nie przekreśla generalnej zasady dbałości o przyrodę, do której zgodnie z art. 4 ust. 1 u.o.p. wszyscy są zobowiązani. Jak stanowi wspomniany przepis obowiązkiem organów administracji publicznej, osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych oraz osób fizycznych jest dbałość o przyrodę będącą dziedzictwem i bogactwem narodowym. W związku z tym pamiętać należy, że nowelizacja ustawy ułatwiła możliwość usunięcia drzew lub krzewów z nieruchomości będących własnością osób fizycznych dla celów niezwiązanych z działalnością gospodarczą, ale jednocześnie to na właścicieli tych nieruchomości przerzuciła ciężar dotrzymania warunków, o których mowa w art. 83f ust. 1 pkt 3a u.o.p. Rola organów została natomiast sprowadzona do kontroli przestrzegania ww. przepisów umożliwiających usunięcie drzew lub krzewów bez zezwolenia. W tym właśnie celu wprowadzono do ustawy przepis art. 83f ust. 17 u.o.p., zgodnie z którym jeżeli w terminie 5 lat od dokonania oględzin wystąpiono o wydanie decyzji o pozwolenie na budowę na podstawie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, a budowa ta ma związek z prowadzeniem działalności gospodarczej i będzie realizowana na części nieruchomości, na której rosło usunięte drzewo, organ, o którym mowa w art. 83a ust. 1, uwzględniając dane ustalone na podstawie oględzin, nakłada na właściciela nieruchomości, w drodze decyzji administracyjnej, obowiązek uiszczenia opłaty za usunięcie drzewa.
Powyższe oznacza, że to właściciel nieruchomości, z której zostały usunięte drzewa w oparciu o uprawnienie przewidziane w art. 83f ust. 3a u.o.p. ma obowiązek powstrzymania się przez okres 5 lat od dnia oględzin od takich zamierzeń budowlanych, które można by powiązać z prowadzoną działalnością gospodarczą. W przeciwnym razie będzie musiał się liczyć z obowiązkiem uiszczenia opłaty za usunięcie drzew, gdyż art. 83f ust. 17 u.o.p. pozwala na ustalenie przez organ jedynie opłaty za usunięcie drzew mimo, że właściciel nieruchomości nie zachował warunków pozwalających na odstąpienie od konieczności uzyskania zezwolenia (tak np. WSA w Łodzi w wyroku z dnia 10 października 2024 r., II SA/Łd 356/24).
radca prawny
dr Bartosz Draniewicz